E-ticaret nasıl yapılır? Adım adım site kurulumu

E-ticaret dokuz adımda kurulur: ürün ve müşteriyi netleştirmek, şirket türünü seçip vergi kaydını açmak, ETBİS'e kaydolmak, yasal metinleri hazırlamak, ödeme altyapısını kurmak, kargoyu bağlamak, faturalamayı ayarlamak, altyapıyı seçmek ve siteyi test edip yayına almak. Yazılım bu sıranın sonuna doğru gelir; ilk adımlar siteden bağımsızdır.

Adımların özeti:

1. 1 Ürünü ve müşteriyi netleştirin. Ne satıyorsunuz, kime satıyorsunuz, ürün başına kargo ve komisyon sonrası ne kalıyor. Bu hesap sonraki her kararı etkiliyor.
2. 2 Şirket türünü seçin ve vergi kaydını açın. Şahıs şirketi ya da limited şirket. Şahıs şirketinde kayıt vergi dairesinde, limited şirkette ayrıca ticaret sicilinde yapılıyor.
3. 3 ETBİS'e kaydolun. Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi'ne kayıt faaliyete başlamadan önce, e-Devlet üzerinden yapılıyor.
4. 4 Yasal metinleri hazırlayın. Ön bilgilendirme formu, mesafeli satış sözleşmesi, iade ve cayma koşulları, KVKK aydınlatma metni, çerez politikası.
5. 5 Ödeme altyapısını kurun. Bankadan sanal POS ya da lisanslı bir ödeme kuruluşu üzerinden kartla ödeme.
6. 6 Kargoyu bağlayın. Bir ya da iki kargo firmasıyla kurumsal anlaşma; gönderi kaydının ve takip numarasının siparişe otomatik düşmesi.
7. 7 Faturalamayı ayarlayın. e-Arşiv ve gerekiyorsa e-Fatura; faturanın siparişle birlikte otomatik kesilmesi.
8. 8 Altyapıyı seçin. Hazır bir e-ticaret paketi ya da işinize özel yazılım.
9. 9 Test edip yayına alın. Gerçek kartla küçük tutarlı siparişler, iade akışı, mobil ödeme, e-posta bildirimleri. Sonra yayın.

Düzenli ve kazanç amacıyla internetten satış yapmak ticari faaliyettir ve vergi mükellefiyeti gerektirir; yani pratikte evet. Başlangıçta çoğu kişi şahıs şirketi açıyor, çünkü kuruluşu hızlı ve maliyeti düşük. Ciro büyüdükçe, ortak girdiğinde ya da kurumsal müşteriye satış başladığında limited şirket daha uygun hâle geliyor.

Pazaryerlerinde satış yapmak bu kuralı değiştirmiyor; pazaryerleri de satıcıdan vergi levhası istiyor. Evde üretilen bazı ürünlerin satışı için vergi kanununda esnaf muafiyeti gibi istisnalar var, ama kapsamı dar ve koşulları belirli. Kendi durumunuzu mali müşavirinizle kontrol edin.

29 yaşını doldurmamış ve ilk kez mükellef olan girişimciler için gelir vergisi kanununda genç girişimci kazanç istisnası bulunuyor: şahıs işletmesi olarak faaliyete başlanılan yıldan itibaren üç vergilendirme dönemi boyunca, kanunda belirlenen tutara kadar kazanç gelir vergisinden istisna. Limited şirketlerde bu istisna yok. İki şirket türünün genel farkı:

Vergi kaydı, işe başlama bildirimiyle vergi dairesinde açılır; işlemler tamamlanınca mükellefiyet başlar ve vergi levhası Gelir İdaresi Başkanlığı sistemlerinden alınabilir hâle gelir. Bu işlemi çoğu zaman mali müşaviriniz yürütür. Kayıtta faaliyet kodunun internetten perakende satışı kapsayacak şekilde seçilmesi önemli, çünkü banka ve ödeme kuruluşu başvurularında bu bilgiye bakılıyor.

Ürünü kendiniz üretip satıyorsanız üretim faaliyeti için ayrı bir kod da eklenebiliyor. Yanlış ya da eksik seçilen kod sonradan düzeltme gerektiriyor; bu yüzden kayıt aşamasında satış kanallarınızı mali müşavirinize eksiksiz anlatın.

Kayıtla birlikte bir banka hesabı açmak, şirket adına bir e-posta adresi ve sabit bir iletişim adresi belirlemek de bu aşamanın işi. Bu bilgiler sonraki adımlarda, ETBİS'ten sanal POS başvurusuna kadar her yerde aynı biçimde yazılacak.

ETBİS, Ticaret Bakanlığı'nın Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi. Elektronik ticaret faaliyetinde bulunan hizmet sağlayıcılar ve pazaryerleri gibi aracı hizmet sağlayıcılar, faaliyete başlamadan önce ETBİS'e kaydolmak zorunda. Kayıt e-Devlet üzerinden yapılıyor; kayıtlı bilgilerde değişiklik olursa değişikliği 30 gün içinde bildirmek gerekiyor. Kendi sitesinden satış yapan bir işletme için bu adım atlanamaz.

Kayıt sırasında bilgiler MERSİS ya da esnaf sicili kayıtlarıyla eşleştiriliyor; bu yüzden şirket ve vergi kaydı tamamlanmadan ETBİS adımı tamamlanmıyor. Kayıt ve bildirim esaslarını Ticaret Bakanlığı'nın ETBİS duyurusunda, sisteme girişi etbis.ticaret.gov.tr adresinde bulabilirsiniz.

ETBİS'in dayandığı kanun 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun. Kanundaki bazı parasal eşikler dönem dönem güncelleniyor; güncel duyuruları sistemin ana sayfasından takip etmek gerekiyor.

İnternetten tüketiciye yapılan satış hukuken mesafeli sözleşmedir; 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği'ne tabidir. Siparişten önce ön bilgilendirme formu gösterilmeli, mesafeli satış sözleşmesi onaylatılmalı ve 14 günlük cayma hakkı anlatılmalı. Kişisel veri topladığınız için 6698 sayılı KVKK metinleri de şart.

Sitede bulunması gereken metinler:

• Ön bilgilendirme formu: satıcı bilgileri, ürünün temel nitelikleri, vergiler dahil toplam fiyat, teslimat ve cayma koşulları
• Mesafeli satış sözleşmesi: sipariş adımında okunup onaylanan metin
• İade ve cayma sayfası: 14 günlük süre, istisnalar ve iade kargo bedelinin kime ait olduğu
• KVKK aydınlatma metni: hangi veriyi neden topladığınız, kime aktardığınız, kişinin hakları
• Çerez politikası ve çerez izin yönetimi
• Ticari elektronik ileti onayı: kampanya e-postası ve SMS için ayrı onay ve İleti Yönetim Sistemi kaydı

Şablon başlangıç olabilir ama olduğu gibi kullanılmamalı. Metinler ürününüze, iade koşulunuza, teslimat sürenize ve kullandığınız hizmet sağlayıcılara göre uyarlanmalı: ödeme kuruluşu, kargo firması, analitik ve e-posta araçları kişisel veriye dokunuyorsa aydınlatma metninde yer almalı. Son kontrolü bir hukuk danışmanının yapması en güvenli yol.

Tüketici cayma hakkı konusunda gerektiği gibi bilgilendirilmezse cayma süresi 14 günle sınırlı kalmıyor; bu yüzden eksiksiz bir ön bilgilendirme, en çok satıcıyı koruyan adım. KVKK tarafındaki yükümlülükleri ve rehberleri Kişisel Verileri Koruma Kurumu yayımlıyor.

Kartla ödeme almanın iki yolu var: bankanızdan doğrudan sanal POS almak ya da lisanslı bir ödeme kuruluşu üzerinden çalışmak. Banka sanal POS'u komisyonda pazarlık payı bırakabilir, ama başvurusu ve entegrasyonu daha uzun sürer. Ödeme kuruluşu hızlı açılır, birden fazla bankanın taksidini tek entegrasyonla sunar; komisyon ve ödeme günü sözleşmeye göre değişir.

Türkiye'de ödeme kuruluşları 6493 sayılı kanun kapsamında faaliyet izni alıyor ve 2020'den bu yana izin ve denetim Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından yapılıyor. Çalışacağınız kuruluşun Merkez Bankası'nın izinli kuruluşlar listesinde olduğunu kontrol edin. Listede olmayan bir aracıyla çalışmak, tahsilatınızı da müşterinizi de riske atar.

Hangisini seçerseniz seçin, 3D Secure ile ödeme ve kart bilgisinin sizin sunucunuzda tutulmaması bugün varsayılan olmalı. Kapıda ödeme, havale ve EFT gibi seçenekler de kullanılıyor; ama her seçenek operasyonda ayrı bir kontrol adımı demek. Hepsini açmak yerine müşterinizin gerçekten kullandıklarını açın.

Kargo entegrasyonu, kargo firmasıyla kurumsal anlaşma yapıp firmanın sağladığı bağlantıyı mağazaya kurmaktır. Sipariş onaylandığında gönderi kaydı ve barkod otomatik oluşur, takip numarası müşteriye e-posta ya da SMS ile gider, teslimat durumu sipariş ekranına düşer. Elle gönderi girmek ilk haftalarda idare eder, sipariş arttıkça hata üretir.

Kurulumda karar verilmesi gerekenler:

• Desi ve ağırlık: ürün kartında doğru girilmezse kargo faturası beklenenden yüksek çıkar
• Ücretsiz kargo eşiği: kâr marjı hesabına göre belirlenmeli
• İade kargosu: anlaşmalı iade kodu müşteriye sipariş ekranından verilmeli
• Teslimat tarihi: ürün sayfasında kargoya veriliş günü değil, tahmini teslim günü gösterilmeli
• Teslimat süresi ve kargo bedeli baştan görünmeli; bu konuyu e-ticarette dönüşümü düşüren hatalar yazısında ayrıca anlattık

İnternetten satış yapan mükellefler için e-Arşiv fatura pratikte başlangıç noktası. Kendi sitesi ya da pazaryeri gibi elektronik ortamlar üzerinden satış yapan ve belirli bir brüt satış hasılatını aşan mükellefler ise e-Fatura ve e-Arşiv'e geçmek zorunda. Eşikler ve geçiş tarihleri tebliğlerle güncelleniyor; güncel durumu mali müşavirinizden teyit edin.

Teknik tarafta iş, faturanın siparişle birlikte otomatik kesilmesi. Bunun için GİB'in yetkilendirdiği özel entegratörlerden biriyle ya da GİB'in kendi portalıyla çalışılıyor; mağaza yazılımı sipariş bilgisini gönderiyor, fatura müşteriye e-postayla iletiliyor. Mevzuat ve kılavuzlar ebelge.gib.gov.tr adresinde.

Standart bir ürün kataloğuyla başlayacaksanız hazır bir e-ticaret altyapısı hızlı ve düşük riskli bir başlangıçtır. Ürün yapınız, fiyatlandırmanız, bayi satışlarınız ya da entegrasyonlarınız paketin kalıbına sığmıyorsa özel yazılım uzun vadede daha az ödün verir. Karar bugünkü bütçeye değil, üç yıl sonraki işinize göre verilmeli.

ikas, Ticimax, IdeaSoft ve Shopify gibi hazır altyapıları özel yazılımla ölçüt ölçüt karşılaştırdığımız ayrı bir yazımız var: Hazır altyapı mı, özel e-ticaret yazılımı mı?

Biz özel e-ticaret yazılımı geliştiriyoruz; ödeme, kargo, muhasebe, ERP ve pazaryeri bağlantıları baştan altyapının parçası. Projeler kapsama göre 8–14 haftada yayına çıkıyor; güncel fiyat aralıkları web sitesi fiyatları sayfasında. Ayrıntılar e-ticaret yazılımı ve web sitesi fiyatları sayfalarında.

Yayından önce gerçek bir müşterinin yapacağı her şey baştan sona denenir: üyeliksiz sipariş, gerçek kartla küçük tutarlı ödeme, taksit, iptal ve iade, fatura e-postası, kargo barkodu, mobilde ödeme formu ve yasal metinlerin sipariş adımında görünmesi. Test listesi yazılı olmalı; akılda tutulan liste yayın günü eksik çıkar.

Bizim yayın öncesi listemizden bir kısmı:

• Masaüstü ve mobilde, farklı tarayıcılarda sipariş
• Başarılı, reddedilen ve 3D Secure adımında yarıda bırakılan ödeme
• Stok sıfırlandığında ürün ve varyantın davranışı
• Sipariş, kargo ve fatura e-postalarının içeriği ve gönderen adresi
• Ön bilgilendirme formu ve mesafeli satış sözleşmesinin onay adımı
• Sayfa hızı, başlık yapısı, site haritası ve eski adreslerden 301 yönlendirmeleri